Duurzaam materiaalgebruik in bouwtenders: meer dan een lage MPG-score

Als bureau begeleiden we inschrijvers en uitvragers bij het formuleren en beoordelen van duurzaamheidsambities. Drie principes maken het verschil:

1. Beoordeel de inhoud, niet alleen het cijfer
Een MPG-score zonder context zegt weinig. Vraag naar onderbouwing: welke keuzes zijn gemaakt, waarom, en wat is het effect op levensduur, onderhoud en herbruikbaarheid?

Bijvoorbeeld: biobased plaatmateriaal lijkt duurzamer dan een spouwmuur met baksteen, maar dat beeld verandert bij nadere analyse. Hoeveel is écht biobased? Hoe zijn onderdelen verbonden – met lijm of schroeven? En kunnen ze eenvoudig worden losgemaakt en hergebruikt? Een niet-losmaakbaar biobased gevelpaneel met veel bevestigingsmateriaal scoort misschien goed op MPG, maar minder op circulariteit. Daartegenover staat bijvoorbeeld een gevel met bakstenen op een kliksysteem, die later eenvoudig herbruikbaar zijn. Stel als uitvrager daarom eisen die verdergaan dan het eindcijfer – beoordeel ook de praktische impact op duurzaamheid.

2. Stel ambitieuze maar haalbare eisen
Als uitvrager is het belangrijk om geen onrealistische ambities te formuleren. Een hoog percentage biobased bouwen klinkt aantrekkelijk, maar 100% biobased is technisch niet haalbaar. Daarbij komt dat dit percentage steeds vaker wordt uitgedrukt in massa in plaats van in volume: ook in een vrijwel volledig houten gebouw bestaat vaak meer dan de helft van het massapercentage uit niet-biobased beton (zoals de fundering en beganegrondvloer). Zulke eisen brengen inschrijvers in de verleiding om te sjoemelen of onhoudbare beloftes te doen. Stel daarom duidelijke en haalbare eisen op en geef heldere instructies voor duurzaamheidsberekeningen. Zo worden inschrijvingen beter vergelijkbaar – zowel binnen als tussen projecten. Baken af wat wel en niet wordt meegenomen: parkeergarage, zonnepanelen, bevestigingsmiddelen? En hoe ga je om met ontbrekende milieudata?

Let als expert bij het beoordelen van inschrijvingen ook op het verhaal achter de cijfers: welke keuzes zijn gemaakt, en wat betekenen die voor circulariteit, onderhoud en levensduur? Een goede beoordeling vraagt om mensen die MPG- en andere duurzaamheidsberekeningen begrijpen én weten wat duurzaam materiaalgebruik in de praktijk betekent. Alleen dan kunnen inschrijvingen inhoudelijk worden beoordeeld, en wordt duidelijk of berekeningen realistisch en volledig zijn.

3. Stuur op impact, niet op imago
Duurzaam bouwen vraagt om maatwerk. Houtbouw is populair, maar niet per definitie de beste oplossing voor elk project. Bij grote overspanningen kan bijvoorbeeld extra staal nodig zijn, waardoor de milieuwinst deels verloren gaat.

De kernvraag moet daarom zijn: wat is in dit specifieke project de meest duurzame oplossing, gegeven functie, context en levensduur? Dat kan hout zijn, maar ook duurzaam beton of een slimme combinatie van materialen. Zet hiervoor duurzame én traditionele materialen in waar ze het meest effectief zijn. Richt je op het verlagen van de werkelijke milieu-impact, niet op het toepassen van zoveel mogelijk hout. En dwing traditionele bouwmaterialen zoals beton en staal tot verbetering, in plaats van ze bij voorbaat af te schrijven.

Als inschrijver kun je op impact sturen door je materiaalkeuzes goed te onderbouwen – zowel technisch als financieel. Alleen zo is duurzaamheid haalbaar en bespreekbaar. Voer als uitvrager hierover een open gesprek en neem financiële afwegingen daarin mee.