Samen werken aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving?
- BezoekadresKelvinbaan 40 (2e etage), 3439 MT Nieuwegein
- PostadresPostbus 1475, 3430 BL Nieuwegein
- Telefoon030-2311377
- E-mailinfo@lbpsight.nl
Dit artikel verscheen op 9 februari 2026 in Bouwwereld. Daarnaast hebben we alle artikelen uit de reeks gebundeld in een boekje. Download deze hier.
Waarom biobased materialen tóch de toekomst zijn
In deze reeks opiniestukken neemt advies- en ingenieursbureau LBP|SIGHT de transitie naar duurzaam materiaalgebruik in de bouw kritisch onder de loep. Het bureau doet dagelijks kennis en ervaring op rondom duurzaam materiaalgebruik, zowel vanuit de bouwkant als de leveranciers- en grondstoffenkant. Met deze kennis wil LBP|SIGHT bijdragen aan het verduurzamen van de bouwsector.
Biobased materialen lijken hét antwoord op circulair bouwen: hernieuwbaar, lokaal en vaak met een mooi verhaal. Maar wie naar de MilieuPrestatie Gebouwen (MPG) kijkt, ziet soms een paradox: fossiele alternatieven scoren beter. Hoe kan dat? En wat betekent dit voor ontwerpkeuzes? In dit artikel leggen bouwfysica-adviseurs Elli Theodoridou, Iris Snijders Blok en Janneke van der Weerd uit waarom biobased tóch een verstandige keuze is – zeker wanneer het product een lokale herkomst heeft, zoals het programma Building Balance benadrukt.
De paradox van biobased in de MPG
Biobased materialen worden vaak gezien als een duurzame keuze, maar in de praktijk blijkt dat ze niet automatisch beter scoren. Een sprekend voorbeeld: in een project werden biobased isolatiematerialen uit het ontwerp gehaald omdat de verzekeraar ze niet accepteerde. Het onverwachte gevolg? De MPG-score verbeterde toen er niet-biobased materialen werden toegepast.
De verklaring ligt in de rekenmethodiek. Biobased isolatiematerialen zijn vaak zwaarder en hebben een groter volume, wat zorgt voor een hogere transportimpact. Daarnaast vraagt de productie van biobased materialen ruimte en landbouwgrond, wat in de berekening doorwerkt. En waar traditionele materialen in hun milieuverklaring vaak hergebruik na einde levensduur meenemen, mag dat bij veel biobased producten nog niet – simpelweg omdat het nog niet is aangetoond.
Kortom: biobased is niet automatisch beter in de huidige rekenmethodiek. Op basis van de Nationale Milieudatabase (NMD) is de Milieukostenindicator (MKI) van bijvoorbeeld thermofloc (kartonvlokken) vrijwel gelijk aan die van Systemroll 700 (glaswol). Kijk je echter naar de Paris Proof Indicator (PPI), dan is thermofloc wél gunstiger. Dat verschil komt doordat PPI zich richt op productie- en bouwfase – de focus op het ‘nu’ – terwijl gebruiks- en sloopfase (vaak een ‘mingetal’) buiten beschouwing blijven. Dit nuanceert het beeld en laat zien dat de keuze voor biobased niet alleen een kwestie van rekenen is, maar ook van visie op de toekomst.
Praktijkervaring: onderzoek bij Eigen Haard
Ondanks dat biobased niet altijd gunstiger scoort in de MPG, laat praktijkonderzoek zien dat deze materialen technisch goed toepasbaar zijn en duidelijke voordelen bieden in circulariteit. Zo voerde LBP|SIGHT voor wooncorporatie Eigen Haard een haalbaarheidsonderzoek uit naar alternatieve isolatiematerialen. Daarbij werd een brede lijst van duurzame opties beoordeeld op technische geschiktheid, leverbaarheid en de milieu- en circulariteitsscore over de gehele levenscyclus.
Uit dit onderzoek kwamen destijds houtvezelisolatie, vlaswolisolatie en biobased EPS – gemaakt van houtpulp of reststromen uit de voedingsmiddelenindustrie – als meest kansrijke opties naar voren. Deze materialen zijn geschikt voor uiteenlopende toepassingen, van houtskeletbouw en spouwmuurisolatie tot dak- en gevelisolatie, en worden in landen als Duitsland al volop toegepast. Het onderzoek onderstreept dat biobased isolatiematerialen geen toekomstmuziek zijn, maar vandaag al een haalbare en bewezen keuze.
Waarom wél toepassen
Juist isolatiematerialen zijn een logische eerste stap in de transitie naar hernieuwbaar bouwen. Ze vormen een groot aandeel in gebouwen, zijn relatief eenvoudig biobased uit te voeren én brengen relatief weinig meerkosten met zich mee. Bovendien sluiten ze naadloos aan bij overheidsdoelstellingen en certificeringskaders. Voor bouwende partijen betekent dit concreet:
- Begin bij isolatie: Dit heeft een groot volumeaandeel in een bouwproject en is relatief eenvoudig te vervangen door biobased varianten.
- Start met pilots: Voer kleinschalige projecten uit, verzamel ervaring en deel kennis binnen de sector.
- Werk en leer samen met twijfelende partijen: Ontwikkel processen die aansluiten bij de materiaaleigenschappen en borg zo de kwaliteit.
- Ken de producteigenschappen: Speel in op sterke en zwakke punten, zoals vochtgedrag en brandveiligheid, zodat het eindresultaat aan alle eisen voldoet.
- Koppel aan duurzaamheidssystematieken: Maak keuzes beter aantoonbaar via beoordelingskaders zoals GPR Gebouw, BREEAM en Het Nieuwe Normaal.
Voorbeeld in de praktijk
Heb je een project met houtskeletbouw-elementen (HSB)? Vervang conventionele isolatie door biobased isolatie. Brandveiligheid is geborgd doordat de isolatie ‘gevangen’ zit in de elementen. Stem de dikte van je elementen af op de thermische prestatie van het biobased product. Pas biobased isolatie niet toe in een open spouw: dan wordt niet voldaan aan brandveiligheidseisen.
Conclusie
Biobased materialen zijn niet altijd koplopers in MPG- of MKI-scores, maar ze vormen wél een logische stap richting een circulaire bouweconomie. Ze zijn technisch toepasbaar, betaalbaar en helpen het gebruik van primaire grondstoffen terug te dringen. Wie vandaag kiest voor biobased isolatie laat zien dat duurzaamheid meer is dan rekenen, maar ook een kwestie van visie.
De sleutel? Pas biobased toe waar het technisch en economisch haalbaar is, combineer het met hergebruikte en gerecyclede materialen, en werk samen aan processen die kwaliteit borgen.
Het volgende artikel in deze reeks
In het afsluitende artikel blikken Janneke van der Weerd en Jeannette Levels-Vermeer terug op de rode draad van de reeks: waarom deze discussie zo relevant is voor de sector, welke inzichten we hebben opgedaan over duurzaam materiaalgebruik en welke stappen nodig zijn om dit structureel te verankeren.